PORADNIK
Strategia marketingowa: co to jest, rodzaje i czym różni się od planu
LegendaW skrócie
Strategia marketingowa to długofalowy zestaw decyzji firmy o tym, do kogo kieruje ofertę, czym wyróżnia się na tle konkurencji, jakimi kanałami dociera do klientów, ile na to przeznacza i jak mierzy efekty. Plan marketingowy przekłada te decyzje na konkretne działania, terminy i budżet, zwykle na 12 miesięcy.
- Strategia odpowiada na pytania „komu”, „dlaczego my”, „dokąd”.
- Plan odpowiada na pytania „co, kiedy, kto, za ile”.
- Najczęściej opisywane rodzaje: według Portera, według Ansoffa, według zasięgu rynku.
Co to jest strategia marketingowa
Strategia marketingowa to część strategii firmy, która określa, jak firma zdobywa i utrzymuje klientów: kogo wybiera jako klienta, jaką wartość mu obiecuje, jak odróżnia się od konkurencji, w jakich kanałach się komunikuje i sprzedaje, jaki ma budżet i po czym ocenia wynik. W literaturze zarządzania (m.in. w podręcznikach Philipa Kotlera) rdzeń strategii opisuje się zwykle przez trzy kroki: segmentację rynku, wybór rynku docelowego i pozycjonowanie oferty, a następnie przez dobór narzędzi marketingu mix.
W praktyce małej i średniej firmy dobrze jest myśleć o strategii jak o krótkim dokumencie z decyzjami, a nie o teorii. Jeśli po przeczytaniu strategii zespół nie wie, czego ma przestać robić, to znaczy, że dokument opisuje sytuację, ale nie wybiera kierunku. Jak taki dokument wygląda w firmie, pokazujemy na stronie głównej w spisie treści strategii.
Na czym polega strategia marketingowa w jednym zdaniu? Na świadomym wyborze: tych klientów, a nie innych, tego argumentu, a nie dziesięciu, tych kanałów i tego budżetu, z pomiarem, który pokaże, czy wybór był dobry.
Strategia, plan, taktyka i kampania: czym się różnią
Te cztery pojęcia opisują różne poziomy decyzji, od najbardziej ogólnego do najbardziej konkretnego. Mylenie ich to jeden z powodów, dla których firmy zamawiają „strategię”, a dostają kalendarz postów.
| Pojęcie | Na jakie pytanie odpowiada | Horyzont | Przykład |
|---|---|---|---|
| Strategia marketingowa | Komu sprzedajemy, czym wygrywamy, gdzie i za ile | 1 do 3 lat | Skupiamy się na właścicielach domów, wygrywamy przejrzystą ceną i opieką serwisową |
| Plan marketingowy | Co zrobimy, kiedy, kto i za ile | 12 miesięcy, z kwartałami | Kwartał 1: strona z cennikiem; kwartał 2: kampania sezonowa w wyszukiwarce |
| Taktyka | Jak konkretnie wykonamy element planu | tygodnie, miesiące | Reklamy w wyszukiwarce na frazy z nazwą miasta, z rozszerzeniem o cennik |
| Kampania | Pojedyncze działanie z celem i budżetem | dni, tygodnie | Kampania „przegląd przed sezonem” w kwietniu |
Plan marketingowy to szczegółowy dokument operacyjny: rozpisuje działania na miesiące, przypisuje im budżet, osoby odpowiedzialne i mierniki. Strategia zmienia się rzadko, plan jest korygowany co kwartał. Więcej o tej różnicy i o tym, który dokument zamówić najpierw, piszemy we wpisie strategia a plan marketingowy, a usługę opisujemy na stronie plan marketingowy.
Trzy poziomy strategii w firmie
W naukach o zarządzaniu wyróżnia się zwykle trzy poziomy strategii: korporacyjny (w jakich biznesach działa firma), biznesowy (jak konkuruje w danym biznesie) i funkcjonalny (jak poszczególne działy, w tym marketing, realizują strategię biznesową). Strategia marketingowa należy do poziomu funkcjonalnego, ale w małej firmie poziomy się zlewają i strategia marketingowa jest w praktyce strategią całej firmy.
Rodzaje strategii marketingowych {#rodzaje}
Rodzaje strategii marketingowych opisuje się według kilku podziałów, a najczęściej przywoływane są trzy: według źródła przewagi konkurencyjnej (Porter), według kierunku rozwoju (Ansoff) i według sposobu obsługi rynku. Ta sama firma może jednocześnie stosować strategię z każdego podziału.
Według źródła przewagi (Michael Porter)
- Przywództwo kosztowe: firma wygrywa niższą ceną dzięki niższym kosztom. Wymaga skali i dyscypliny kosztowej.
- Zróżnicowanie (wyróżnienie): firma wygrywa cechą, za którą klient chce zapłacić więcej, na przykład jakością, serwisem, wygodą.
- Koncentracja (nisza): firma obsługuje wąską grupę klientów lepiej niż ogólni gracze, kosztowo lub jakościowo.
Dla większości małych firm usługowych realne są dwie ostatnie. Walka ceną z dużymi graczami rzadko się opłaca.
Według kierunku rozwoju (macierz Ansoffa): 4 rodzaje strategii
Pytanie „jakie są 4 rodzaje strategii marketingowych” najczęściej odnosi się właśnie do tego podziału:
- Penetracja rynku: obecne produkty, obecny rynek. Więcej sprzedaży obecnym i podobnym klientom, na przykład przez lepszą widoczność, promocje, program poleceń.
- Rozwój produktu: nowe produkty dla obecnych klientów, na przykład usługa serwisowa dla klientów, którzy kupili montaż.
- Rozwój rynku: obecne produkty na nowym rynku, na przykład nowy region, nowy segment, eksport.
- Dywersyfikacja: nowe produkty na nowym rynku. Najbardziej ryzykowna, wymaga osobnej analizy.
Przy nowych produktach szczegóły opisujemy na stronie strategia marketingowa produktu.
Według sposobu obsługi rynku
- Marketing masowy (niezróżnicowany): jedna oferta i przekaz dla wszystkich. Rzadko się sprawdza poza produktami pierwszej potrzeby.
- Marketing zróżnicowany: różne oferty lub przekazy dla kilku segmentów.
- Marketing skoncentrowany: jedna wybrana grupa klientów.
Strategie ofensywne, defensywne i agresywne
Strategia ofensywna polega na aktywnym zdobywaniu udziału w rynku kosztem konkurentów (nowe segmenty, intensywna promocja, ataki na słabe punkty konkurencji). Strategia agresywna to jej skrajna forma, często oparta na cenie lub bardzo intensywnej komunikacji, z ryzykiem spadku marży. Strategia defensywna chroni obecną pozycję: lojalność klientów, jakość obsługi, bariery dla nowych graczy. Strategie globalne (jedna strategia dla wielu krajów) i lokalne (dopasowane do rynku) to z kolei podział według zasięgu geograficznego.
Wybór rodzaju strategii to wybór, z czego firma rezygnuje. Nie da się jednocześnie być najtańszym i najbardziej wyjątkowym.
Marketing mix: 4P i 7P
Marketing mix to zestaw narzędzi, którymi firma realizuje strategię. Model 4P obejmuje: produkt (co sprzedajesz), cenę (ile kosztuje i jak ją ustalasz), dystrybucję, czyli miejsce (gdzie i jak klient kupuje) oraz promocję (jak się komunikujesz). To odpowiedź na częste pytanie o cztery podstawowe elementy marketingu.
Model 7P rozszerza 4P o trzy elementy ważne w usługach: ludzi (personel i jego kompetencje), proces (jak przebiega obsługa) i świadectwo materialne (dowody fizyczne: wygląd miejsca, dokumenty, strona). Dla firm usługowych 7P jest zwykle bardziej użyteczny, bo jakość obsługi i proces są częścią produktu.
Funkcje marketingu w podręcznikach
W podręcznikach często pojawia się pytanie o siedem funkcji marketingu. Najczęściej wymienia się: dystrybucję, sprzedaż, promocję, ustalanie cen, zarządzanie produktem, informację marketingową (badania i analizę rynku) oraz finansowanie działań. Podziały różnią się w zależności od autora, więc w pracach zaliczeniowych warto podać źródło, z którego pochodzi lista. W praktyce firmy wszystkie te funkcje spotykają się w strategii: w cenie, kanałach, komunikacji i pomiarze.
Mini słownik: 15 pojęć ze strategii marketingowej
| Pojęcie | Krótka definicja |
|---|---|
| Segmentacja | Podział klientów na grupy o podobnych potrzebach i zachowaniach |
| Rynek docelowy | Segment wybrany jako priorytet działań |
| Pozycjonowanie oferty | Miejsce, jakie oferta ma zająć w głowie klienta względem alternatyw |
| Propozycja wartości (USP, UVP) | Powód, dla którego klient ma wybrać właśnie tę ofertę |
| Persona | Opis typowego klienta z segmentu, z potrzebami i obawami |
| Analiza SWOT | Zestawienie mocnych i słabych stron firmy oraz szans i zagrożeń z otoczenia |
| Marketing mix (4P, 7P) | Zestaw narzędzi: produkt, cena, dystrybucja, promocja (plus ludzie, proces, świadectwo) |
| Ścieżka klienta | Kolejne kontakty klienta z firmą od potrzeby do zakupu i powrotu |
| Lejek marketingowy | Model etapów: świadomość, zainteresowanie, decyzja, działanie |
| Cel SMART | Cel konkretny, mierzalny, osiągalny, istotny i określony w czasie |
| KPI | Wskaźnik, który pokazuje postęp wobec celu |
| CAC (koszt pozyskania klienta) | Wydatki na pozyskanie podzielone przez liczbę nowych klientów |
| LTV (wartość klienta w czasie) | Marża, jaką klient przynosi przez cały okres współpracy |
| Kanał marketingowy | Miejsce kontaktu z klientem: wyszukiwarka, media społecznościowe, e-mail, sklep |
| Plan marketingowy | Rozpisanie strategii na działania, terminy, budżet i odpowiedzialności |
Czym strategia marketingowa nie jest
Strategia marketingowa nie jest listą kanałów, kampanią reklamową, logo ani hasłem. Nie jest też opisem firmy, jej historii i misji, choć te elementy mogą być w dokumencie jako tło. Częstym nieporozumieniem jest utożsamianie strategii z planem publikacji w mediach społecznościowych albo z identyfikacją wizualną.
Dobrym testem jest pytanie: czy ten dokument pomaga mi powiedzieć „nie” jakiemuś pomysłowi? Jeśli każda propozycja wykonawcy pasuje do tego, co jest zapisane, dokument nie zawiera wyborów. Strategia, która niczego nie wyklucza, nie spełnia swojej roli.
Jak strategia marketingowa łączy się ze strategią firmy
Strategia marketingowa wynika ze strategii firmy, czyli z decyzji o tym, w jakich biznesach i na jakich rynkach firma chce działać, jak chce rosnąć i na czym zarabiać. Jeśli firma postanawia skupić się na klientach biznesowych i ograniczyć sprzedaż detaliczną, strategia marketingowa musi to odzwierciedlić w segmentach, kanałach i budżecie.
W małej firmie strategię firmy często ma w głowie właściciel i nie jest nigdzie zapisana. Wtedy praca nad strategią marketingową zaczyna się od kilku pytań o cele biznesowe: ile firma ma zarabiać za trzy lata, jakich klientów chce mieć więcej, a jakich mniej, czego właściciel nie chce robić. Odpowiedzi stają się punktem wyjścia dokumentu.
Przykłady strategii marketingowych w małej firmie
Teoria rodzajów strategii łatwiej się układa na przykładach z życia małych firm. Pracownia mebli na wymiar, która rezygnuje z taniej oferty dla wszystkich i skupia się na kuchniach premium w jednym regionie, stosuje strategię koncentracji z wyróżnieniem. Biuro rachunkowe, które dla obecnych klientów dodaje usługę kadrowo-płacową, realizuje strategię rozwoju produktu. Kawiarnia otwierająca drugi lokal w innej dzielnicy realizuje rozwój rynku. Sklep internetowy obniżający ceny, żeby szybko zdobyć udział w nowej kategorii, stosuje strategię penetracji.
W każdym z tych przykładów strategia to wybór, który pociąga za sobą konsekwencje dla oferty, ceny, kanałów i komunikacji. Pracownia mebli premium nie będzie reklamować się hasłem „najtaniej”, a kawiarnia w nowej dzielnicy potrzebuje innego planu startu niż w miejscu, gdzie ma stałych gości. Jak przełożyć wybór na dokument, pokazujemy w poradniku strategia marketingowa: przykład.
Przy pisaniu pracy warto też pamiętać, że definicje strategii marketingowej różnią się w zależności od autora i okresu, w którym powstały, więc dobrze jest przytoczyć dwie lub trzy i wskazać, na której się opierasz.
Strategia marketingowa w biznesplanie i na studiach
W biznesplanie i pracach zaliczeniowych strategia marketingowa jest zwykle oceniana pod kątem logiki: czy analiza rynku prowadzi do wyboru grupy docelowej, czy pozycjonowanie wynika z analizy konkurencji i czy narzędzia marketingu mix są spójne z wybranym kierunkiem. Warto korzystać z uznanych definicji (podając źródło) i opierać przykłady na danych, które da się sprawdzić. Jak ułożyć proces krok po kroku, opisujemy w poradniku jak stworzyć strategię marketingową.
Jakie elementy zawiera strategia marketingowa?
Typowa strategia zawiera diagnozę (np. SWOT), opis klienta (persona i grupa docelowa), pozycjonowanie oferty (marketing mix), cele, wybór kanałów z budżetem i sposób pomiaru.
Najczęstsze pytania
Co to jest strategia marketingowa w prostych słowach?
To plan na to, komu sprzedajesz, dlaczego mają kupić od Ciebie, gdzie się pokazujesz, ile na to wydajesz i jak sprawdzasz, czy działa. Zapisany tak, żeby cały zespół rozumiał go tak samo.
Co to jest plan marketingowy?
To dokument operacyjny, który przekłada strategię na konkretne działania, harmonogram, budżet, osoby odpowiedzialne i mierniki, zwykle na 12 miesięcy z podziałem na kwartały.
Jakie są 4 rodzaje strategii marketingowych?
Najczęściej chodzi o cztery strategie z macierzy Ansoffa: penetrację rynku, rozwój produktu, rozwój rynku i dywersyfikację. Inne podziały to strategie Portera (koszt, zróżnicowanie, koncentracja) i strategie według obsługi rynku (masowa, zróżnicowana, skoncentrowana).
Jakie są 3 poziomy strategii?
Korporacyjny (w jakich biznesach działa firma), biznesowy (jak konkuruje w danym biznesie) i funkcjonalny (jak działy, w tym marketing, realizują strategię).
Jakie są 4 podstawowe elementy marketingu?
Według modelu 4P: produkt, cena, dystrybucja (miejsce) i promocja. W usługach używa się często modelu 7P, który dodaje ludzi, proces i świadectwo materialne.
Na czym polega dobry marketing?
Na tym, że firma wie, do kogo mówi, ma jeden jasny powód, dla którego klient powinien ją wybrać, pokazuje się tam, gdzie klient podejmuje decyzję, i mierzy, czy wydane pieniądze wracają. Dobry marketing jest konsekwentny przez miesiące, a nie intensywny przez tydzień.